Blogs

Αβεβαιότητα και Ψυχική Υγεία

Αβεβαιότητα και Ψυχική Υγεία

Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, βιώνουμε μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας ή, για κάποιους, βεβαιότητας για ένα ζοφερό μέλλον.

Κατά τους τελευταίους μήνες δε, σε μια άλλη εκδοχή του κινέζικου μαρτυρίου της σταγόνας, ο ελληνικός λαός δέχεται πληροφόρηση με εναλλαγές φάσεων, τύπου κρύου – ζέστης, σε ό,τι αφορά το μέτωπο της διαπραγμάτευσης για το ελληνικό οικονομικό ζήτημα.

Αυτό σε ψυχιατρικούς όρους, συνιστά ένα χρόνιο stress με μηδαμινά διαλείμματα και διακυμάνσεις οξέων stress  (stress μπορεί να αποτελέσει και ένα πρόσκαιρο θετικό γεγονός που αμέσως  μετά, αλλάζει σε αρνητική έκβαση).

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός ασθενούς μου, που πριν λίγες μέρες με πήρε αναστατωμένος να μου πεί, πως την τελευταία εβδομάδα κάνει ανήσυχο ύπνο γιατί ξυπνά από εφιάλτες στους οποίους βλέπει την κ. Μέρκελ και τον Έλληνα υπουργό οικονομικών!

Και επειδή φαντάζομαι ότι σε πολλούς αναγνώστες αυτό θα προκαλέσει μειδιάματα, ας προχωρήσουμε στο να αναλύσουμε τι σημαίνει χρόνιο stress  και ποιες είναι οι επιπτώσεις του στον ψυχισμό αλλά και σε ολόκληρο τον οργανισμό του ανθρώπου.

Με τον όρο stress εννοούμε οποιοδήποτε εξωτερικό (συμβάν, πληροφορία, αντίληψη μέσω των αισθήσεων μας) ή εσωτερικό (σκέψη, επιθυμία, ανάμνηση, συναίσθημα) ερέθισμα που φτάνει σε εμάς μέσω του Νευρικού μας Συστήματος (Εγκέφαλος – Νωτιαίος Μυελός – Νεύρα) και επεξεργαζόμενο προκαλεί μια αντίδραση προσαρμογής του οργανισμού μας που βασίζεται στο δίπολο πάλη ή φυγή. Δηλαδή ή θα παλέψουμε να τα καταφέρουμε ή θα φύγουμε απομακρυνόμενοι από το ερέθισμα που μας το προκάλεσε.

Αυτά σε ό,τι αφορά το οξύ, γιατί στο χρόνιο stress ο οργανισμός όντας για παρατεταμένο χρονικό διάστημα σε κρίση (όπως στην περίπτωση αυτού που συμβαίνει στη χώρα μας), εμφανίζει συμπτώματα όχι μόνο από την ψυχική αλλά και από τη σωματική σφαίρα (μη μπορώντας να πετύχει μια καλή προσαρμογή) τα λεγόμενα ψυχοσωματικά που με την πάροδο του χρόνου εξελίσσονται σε οργανικά νοσήματα.

Επηρεάζεται η αρτηριακή πίεση, αυξάνει ο κίνδυνος καρδιαγγειακών προβλημάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων, επηρεάζεται το ανοσοβιολογικό σύστημα (μεγαλύτερη ευαλωτότητα σε λοιμώξεις), εμφανίζεται η υπογονιμότητα, αυξάνει η εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων και καρκίνου, καθώς και επιταχύνεται η διαδικασία γήρανσης μέσω του μηχανισμού της χρόνιας φλεγμονής.

Σε ό,τι αφορά την ψυχική υγεία, η κοινωνικο-οικονομική κρίση την επηρεάζει πρώτον εξασθενώντας τους προστατευτικούς παράγοντες, που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της και δεύτερον αυξάνοντας τους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών.

Παράγοντες όπως: εργασιακή ανασφάλεια, εισοδηματική αβεβαιότητα, ανεργία, αύξηση κοινωνικών ανισοτήτων, αδυναμία ελέγχου της ζωής του ατόμου και αβεβαιότητα για την μελλοντική του κατάσταση συμβάλλουν στην αύξηση της ψυχιατρικής νοσηρότητας στο σύνολό της.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αύξηση της κατάθλιψης και της αυτοκτονικής συμπεριφοράς, που δεν είναι μόνο οι αυτοκτονίες και οι απόπειρες, αλλά και δυσλειτουργικές ατομικές και ομαδικές, όπως ο απερίσκεπτος τρόπος οδήγησης, οι διάφορες καταχρήσεις και κακές διαπροσωπικές σχέσεις και ακόμα η έλλειψη φροντίδας εαυτού.

Με δεδομένο λοιπόν ότι σε πολιτικο-οικονομικό επίπεδο κανείς δεν γνωρίζει το βάθος του χρονικού ορίζοντα της κρίσης, ας πάρουμε ο καθένας την ευθύνη της φροντίδας του εαυτού μας, ε και αν δεν τα καταφέρνουμε, ας ζητήσουμε βοήθεια από τους ειδικούς…